| تبليغات | X |
احمد عاشورپور پيشکسوت موسيقي فولکلوريك ايران پس از دو ماه بستري بودن در بيمارستان جم تهران، و نيم قرن خاموشي در عرصه موسيقي رسمي ايران روز 22 بهمن 86 به دليل عوارض ناشي از كهولت سن و عفونت ريه در آستانه ي 90 سالگي درگذشت. به همين مناسبت در تهران پاي حرف هاي شمش لنگرودي و حافظ موسوي نشسته ايم....
نيما را بايد در كليت خود شناخت
حافظ موسوي، نظريه شعر نيما را دربرگيرنده ساختاري منسجم و يكپارچه ميداند كه در هر دوره زماني، تنها بر يك جنبه از آن تمركز شده است. موسوي در گفتوگو با ايبنا، به تبيين دورههاي مختلف توجه شاعران به نيما پرداخت.
به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، موسوي با بيان اين كه "آنچه امروز براي ما اهميت دارد، اين است كه نيما را در يك كليت ببينيم"، افزود: او از زمانه خود بسيار جلوتر بود، و در نتيجه در هر دوره زماني پس از ظهور او، بر يك جنبه از كارش تمركز شده است.
وي در توضيح گفت: مثلا در ابتدا، برهم زدن اوزان قديم بود كه جلب توجهكرد؛ چزا كه ذهن ايراني فرمي را به عنوان شعر پذيرفته بود كه حداقل در شكل بيروني، با آنچه نيما ارايه ميداد، تفاوت فاحش داشت. البته بايد توجه خاص داشت به اين اشاره مكرر نيما؛ او ميگفت "اين كمترين كاري است كه من انجام دادهام".
آزاد به انزاواي عجيبي گرفتار شده بود
حافظ موسوي _ شاعر _ در گفتوگو با ايسنا آزاد را يكي از شاعران برجستهي اواخر دههي 30 و40 دانست و تصريح كرد: او با لحني ويژه شعر را به سمتهايي برد كه اوج و كمال آن در شعر فروغ فرخزاد به ثمر نشست.
به گمان وي از ويژگيهاي م.آزاد، نوع بهرهگيري بود كه او از يكي از شاخههاي شعر نيمايي، يعني در شعر آزاد داشت. در اين شعرهاي آزاد با نوعي هراس و اضطراب انسان مدرن مواجه هستيم؛ هراس از ناشناختهها، بيهويتيها، گير كردن در برزخي كه ميخواهد نه به سنت ربطي داشته باشد و نه از مجابكنندگي دنياي مدرن برخوردار باشد.
موسوي افزود: در همان سالها، شعر آزاد بهطور وسيعي در ميان شعرخوانها و جامعهي ادبي رواج يافت. خيلي از منتقدان نامدار همان روزگار از آزاد بهعنوان چهرهاي متفاوت و اميدي براي جانشيني شاعران بزرگ نسلهاي قبلي ياد كردند.
وي از ويژگيهاي كار آزاد را آشنايياش با ادبيات غرب دانست و تصريح كرد: او در عين اينكه ادبيات غرب را ميشناخت، با ادبيات ايران هم آشنايي خوبي داشت و با پشتوانهاي ادبي و فرهنگي مطمئن مسير خود را پي ميگرفت.
اين شاعر معاصر با اشاره به انزواي آزاد در دو سه دههي گذشته، گفت: آزاد به انزاوايي عجيبي گرفتار شد؛ انزوايي كه از يك سو شرايط اجتماعي و سياسي جديد بر شاعران و همه هنرمندان تحميل ميكرد و از سويي ديگر، در خود آزاد انگيزههايي وجود داشت كه تسليم شدن به انزوا را براي او توجيه ميكرد.
موسوي با ياد آوري اينكه آزاد بيترديد يكي از شاعران بزرگ روزگار ما بود، اضافه كرد: او گرچه در تنگدستي و فراموششدگي در اين سالهاي اخير روزگار گذراند، اما دست كم براي كساني كه او را با آثارش از گذشتههاي دور ميشناختند، با همان هيبت و شكوه و وارستگي و مناعت طبع كه برخوردار بود، باقي ماند.
وي گفت: باآنكه در دو دههي اخير در عرصهي ادبيات حضور نداشت، با اينحال نسبت به ادبيات و بهخصوص شعر و همچنين نسبت به جامعهاي كه در آن زندگي ميكرد، حساسيت نشان ميداد.
حافظ موسوي:
جامعهي كتابخوان ما به آثار خارجي كنجكاوي و حساسيت بيشتري دارد
به اعتقاد حافظ موسوي در بازار كتاب و بويژه در حوزهي ادبيات در هيچيك از زمينهها رونق خاصي به چشم نميآيد؛ نه در حوزهي آثار تأليفي و نه در زمينهي آثار ترجمهيي.
اين شاعر در گفتوگويي با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دربارهي اين اعتقاد كه فروش آثار ترجمهيي از وضعيت بهتري برخوردار است، گفت: اين بيشتر يك جور استنباط است، گرچه چنين شواهدي ممكن است به چشم بيايد. من در زمينهي آثار ادبي - حتا ترجمه از آثار نويسندههاي بسيار مشهور - به ارقام چندان جالب توجهي برخورد نكردهام.
موسوي كه مدتي است به عنوان ناشر هم فعاليت دارد، در ادامه يادآور شد: تجربهي كار خود ما هم اين موضوع را تأييد نميكند. مثلا ترجمهاي از شعرهاي برشت را با برگردان علي عبداللهي به بازار كتاب روانه كرديم كه قاعدتا ميبايست با استقبال مواجه ميشد؛ چون هم برشت نويسنده، شاعر و نمايشنامهنويس شناختهشده و پرجاذبهاي است و هم اينكه سالها بود كتاب شعري از او به فارسي درنيامده بود؛ اما اين كتاب با استقبال خيلي معمولي مواجه شد. يا همين اواخر كتاب ديگري به نام «كبوتر» را كه داستان بلندي از پاتريك زوسكيند - نويسندهي معاصر آلماني - است، به بازار عرضه كرديم كه گويا در آلمان فروش فوقالعادهاي داشته است. با اين حال كتاب با همهي ارزشهايي كه دارد، در اينجا با استقبال قابل ملاحظهاي روبهرو نشده است
حافظ موسوي:
ديدگاههاي افراطي در شعر به بنبست رسيدند
ادبيات در مقابل فوتبال بچهي سربهزير و كمخرجي است
حافظ موسوي شعر دهه 70 را مكتب شعري نميداند و معتقد است كه نميتوان همه شاعران اين دهه را زير چتر آن نگه داشت.
اين شاعر در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) در خوزستان خاطرنشان كرد: از دهه 60 با توجه به تحولاتي كه در سطح بينالمللي و كشور رخ داد، شامل جنگ، انقلاب و تحولاتي كه در آرايش سياسي جهان به وجود آمد، تجربياتي كه روشنفكران و هنرمندان ما از بعد از كودتاي 28 مرداد داشتند، از جنبشهاي دانشجويي و چريكي و ... كه تاثيرات خودشان را بر ادبيات و هنر و ديدگاههاي روشنفكري به جا گذاشتند تا اينكه رسيديم به انقلاب كه جامعه با وضعيت جديد روبهرو شد، مهمترين اتفاقي كه افتاد اين بود كه جامعه ما از جامعهاي با معادلات ساده و تكمجهولي به جامعهاي پيچيدهتر تبديل شد؛ يعني اگر در دهههاي 40 و50 براي اغلب روشنفكران، مبارزان سياسي و اجتماعي و آزاديخواهان ظاهرا همه مقولهها روشن و آشكار بود و اين روشني و وضوح را عينا در كارهاي خود بازتاب ميدادند كه نمونه عالي آن را از جمله در شعر شاملو ميتوان يافت، بعدا ديگر اينگونه نبود.
حافظ موسوي:
شعر فقط يك بازي زباني نيست
ادبيات ما به تقويت جريان رئاليسم نيازمند است
شاعر ”دستي به شيشههاي مه گرفته دنيا“ گفت: يكي از بهترين جشنوارههاي دانشجويي در طي سالهاي گذشته جشنواره مهر بوده است.
به گزارش گروه دريافت خبر خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، حافظ موسوي ـ شاعر ـ در حاشيه چهارمين جشنواره دانشجويي ادبي شعر و داستان دانشجويان دانشگاههاي علوم پزشكي كشور در شيراز افزود: من در دو دوره اين جشنواره شركت داشتم كه نكته جالب آن نظم و ترتيب و حضور پررنگ دانشجويان به عنوان برنامهريز و مجري و ايده پرداز است.
وي تصريح كرد: ديگر وقت آن رسيده كه روساي دولتي تنها شرايط را فراهم كنند؛ اما مجري مبتكر و ايده پرداز نباشند؛ بلكه از دانشجويان حمايت كنند.
سراينده «شعرهاي جمهوري» با اشاره به موضوع سخنراني خود با عنوان «تفكر در شعر» گفت: دليل انتخاب من مساله معنايي و بيمعناي شعر بود؛ چراكه نظريههاي افراطي در نفي و اثبات اين موضوع وجود دارد كه هميشه مساله ذهني من بوده است. در شعر همه شاعران بزرگ يك فكر اصلي وجود دارد و هيچ شاعر بزرگي نيست كه بدون فكر بزرگ شاعر شده باشد.
وي افزود: حافظ، خيام، پاز، نرودا، نيما و شاملو هم انديشهاي را مطرح كردهاند؛ اما اين فكر و انديشه لزوما به چرايي هستي پاسخ نميدهد، شايد حتا پرسشي اضافه كند و من فكر ميكنم ديدگاهي بين شاعران نسل جوان به وجود آمده كه شعر فقط يك بازي زباني است اما من مخالف اين موضوع هستم.
موسوي در ادامه لازمه كار نو را بررسي كارهاي قبلي دانست و افزود: هيچ چيزي مهمتر از خواندن مداوم و كار طاقت فرسا نيست؛ كار مستمر و دقت زياد؛ وگرنه با تفنن موفق نخواهيم بود.
خالق اثر «سطرهاي پنهاني» در بيان ديدگاه خود به ادبيات امروز گفت: ادبيات ما به تقويت جريان رئاليسم نيازمند است، به اين معنا كه آثار ادبي ما بازتوليد ادبيات نباشد، درام را از درامهاي ديگر و داستان را از روي داستانهاي ديگر ننويسم، بلكه به آن سطح از نگاه حرفهيي برسيم كه مراحل و موضوعات جامعه خود را از ادبيات مطرح كنيم. در آن وقت است كه شانس ما براي حضور درمرحله بينالمللي خيلي بيشتر خواهد بود.
وي خاطرنشان ساخت: دنيا ميخواهد از دريچه ادبيات به دنياي ما نگاه كند، نگاه ما به زندگي شخصي و تجربه ما از اين لحاظ خيلي كم رنگ است، در حالي كه در ادبيات آمريكاي لاتين نويسندگاني توانا دقيقا به اين موضوع به صورت عالي پرداختهاند.
حافظ موسوي:
شعر امروز، بدون شركت در مسابقهاي، از قبل بازنده شده است
حافظ موسوي با بيان اين مطلب، در ادامه گفتوگو با خبرنگار بخش ادب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، گفت: اينرا كه شعر امروز چرا با استقبال عمومي مواجه نميشود، بايد در يك بستر عمومي بررسي كرد؛ منظور از بستر عمومي، بستر كلي فرهنگ ماست، كه اينك وضع آن بسيار اسفبار است؛ كافي است به تيراژ كتابها يا استقبالي كه از ديگر هنرها ميشود، نگاهي بيندازيم. مجموعه اين اوضاع و احوال نشان ميدهد كه ما در وضعيت بسيار نامطلوبي هستيم كه شايد بتوان تجلي اصلي را در بخش كتاب ديد.
حافظ موسوي ـ داور جايزهي شعر كارنامه:
ادعاي جامعيت مطلق نداريم
قصد ما اين نبود كه تجربههاي اين سالها در حوزه شعر كلاسيك را انكار كنيم؛ اما جايزه شعر كارنامه، از همان ابتدا به اسم نيما و براساس شعر نو پايهگذاري شد.
حافظ موسوي - عصو هيات داوران و هيات اجرايي جايزه شعر كارنامه - با بيان اين مطلب به خبرنگار بخش ادبي خبرگزاري دانشجويان ايران -ايسنا- گفت: هدف اين جايزه، حمايت از جريان شعر نو و شعر نيمايي بوده است و ما حتا در اطلاعيههاي اوليهامان هم اعلام كرديم كه تنها كتابهايي كه در حوزه شعر نو سروده شده است مورد بررسي قرار ميگيرد. فرم هاي كلاسيك، كار خودشان را كردهاند و هنوز هم اين فرم سروده ميشود، منتها ما روال كارمان در حوزه شعر نو است.
حافظ موسوی در ایلنا
كانون نويسندگان تنها تكيه گاه اهل قلم ايران به شمار مي رود
در حال حاضر كانون نويسندگان در ايران حضور معنوي دارد، با توجه به اهميتي كه كانون نويسندگان در ميان اهل قلم و سطح بينالمللي دارد، يك تكيه گاه براي اهل قلم محسوب ميشود، متاسفانه كانون در وضعيتي نيست كه بتواند از حقوق صنفي اعضا خود دفاع چنداني كند و به برخي از اموري كه به طور طبيعي به عهده كانون نويسندگان است، بپردازد، اما با اين وجود، هنوز توانسته اعتبار خود را حفظ كند و همين براي ما كافي است .
گفت و گویی با حافظ موسوی پیرامون شعر معاصر
حامد رحمتی
آقای موسوی! چه تعریفی از خود ارائه میدهید؟
تعریف خاصی از خودم ندارم. اما به هر حال آن چیزهایی که از قضاوتهای دیگران دستگیرم شده این است که ظاهراً آدم متعادلی هستم. نه خیلی احساساتی هستم، نه خیلی عاقل. مثل همهی مردم خودخواهیهایی برای خودم دارم، اما نه آنقدر که توی چشم بزند. خودم گمان میکنم آدم آزاداندیش و دموکراتی هستم، اما بعضی وقتها در مورد برخی از مسائل احتمالا ً رگههایی از جزماندیشی و استبداد هم در من هست. در مجموع، اهل رودربایستیام و خیلی وقتها نمیتوانم حرف دلم را رک و پوستکنده بزنم که مبادا باعث رنجش دیگران بشود. در زندگی شخصی و اجتماعی و همینطور در کار ادبی اهل افراط و تفریط نیستم. همینقدر کافی است، جنبههای منفی را مخصوصا ً گذاشته ام که دیگران بگویند.
درآستانه روز جهاني توسعه فرهنگي
حافظ موسوي:
عاليترين محل تجلي عنصر گفتوگو در شاخههايي از هنر است
فرهنگسازي متوجه حوزه روشنفكران است؛ نه دولت
حافظ موسوي معتقد است: ابزارهايي كه باعث ارتقاي فرهنگ ميشود در كشور ما مورد استقبال قرار نميگيرد.
اين شاعر معاصر در گفت و گويي با خبرنگار بخش ادب خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) درباره موضوع توسعه فرهنگي در جامعه ايران عنوان كرد: توسعه فرهنگي جز از طريق كتاب و مبادله فرهنگي صورت نميگيرد و متاسفانه در كشور ما مجموعه رسانههايي مانند شعر، داستان، تئاتر و سينما مورد توجه قرار نميگيرد.
موسوي با بيان اينكه ”رمان ” گفت و گوهاي دروني يك فرهنگ را بازتاب ميدهد يادآور شد: رمان ميتواند ما را به شنيدن حرفهاي ديگران دعوت كند و اين عنصر گفت و گو كه ما بهشدت به آن نياز داريم، عاليترين محل تجلياش در شاخههايي از هنر است كه در جامعه ما وضعيت استقبال از آنها اسفبار است.
وي در ادامه فرهنگسازي را متوجه حوزه روشنفكران دانست، نه دولت، و افزود: توسعه فرهنگي امري تدريجي و آرام است؛ اما شتابزدگي كه معمولا از خصوصيتهاي ما ايرانيان است، به اين موضوع لطمه ميزند.
او ادامه داد: دوري گزيدن از شتابزدگي و بازخواني گذشته بيش از هر چيز به ما كمك ميكند و اتفاقا در ده بيست سال گذشته كتابهايي كه در زمينه بازخواني گذشته منتشر شده، بسيار شاخص است.
حافظ موسوي همچنين متذكر شد: ما در زمينه نگاه به فرهنگ گذشته نيز دچار نوعي تناقضيم؛ به داشتن فرهنگ ديرينه سال و كهن خود افتخار ميكنيم و در عين حال در يك قرن اخير تلاشهايي از سوي روشنفكران براي بازبيني فرهنگ اين سرزمين صورت گرفته كه بخشي از اين تلاشها ما را به خودشيفتگي رسانده و بعضي باعث شده است عدهاي فكر كنند در فرهنگ گذشته ما امكان نوزايي وجود ندارد. بنابراين بايد صرفا به فرهنگ غربي بپردازيم.
سراينده شعرهاي جمهوري تصريح كرد: هيچ يك از اين گرايشها به سرمنزل مقصود نميرسد. اما واقعيت اين است كه از وقتي غربيها با شتاب پيش رفتند، ما حركت كندي داشتيم و اگر ادبيات، موسيقي و شعر را كه شاخصههاي هنري هستند بخش ترديدناپذير فرهنگ بدانيم، يك نگاه آماري نشان ميدهد آنها چقدر توليد كننده بودهاند و ما در چه سطحي قرار داريم.
شعر «انهدام» نصرت رحمانی در گفتوگو با حافظ موسوی
امپراتوری تکنفره نصرت
مجتبا پورمحسن
در بعدازظهر آخرين جمعهی بهاری سال ۱۳۷۹، نصرت رحمانی يکی از بازماندههای دوران طلايی ادبيات شعری ايران درگذشت. آن روز نصرت در خانهای که با همهی بزرگيش برای عظمت شاعری جاودانی کوچک بود در آغوش پسرش آرش آخرين نفسهای زندگيش را سر کشيد. او يکی از آخرين سربازان باقی مانده از ميدان شعر دهههای نهچندان دور بود، امروز که در هفتمين سالمرگ درگذشت نصرت رحمانی هستيم تصميم گرفتيم با حافظ موسوی دربارهی يکی از شعرهای نصرت رحمانی صحبت کنيم؛ شعری که فکر میکنم بسيار تلخ است و گويای فضايی است که بر شعرهای نصرت رحمانی حاکم بوده، حافظ موسوی شاعری که تا به حال چهار مجموعه از او منتشر شده و تا پيش از تعطيلی مجلهی ادبی کارنامه، دبير تحريريه اين نشريه بود با ما دربارهی شعر انهدام حرف زده. اما بد نيست برای آن دسته از مخاطبانی که شعر «انهدام» را نخواندهاند يا نشنيدهاند يک بار اين شعر را بخوانيم و بعد گفتوگو با حافظ موسوی را.
گفت و گو با حافظ موسوي، شاعر دربارهي جهاني شدن شعر فارسي
از گفتمان عصر خود دور هستيم
مجتبي پورمحسن
حافظ موسوي يكي از شاعران مطرح دههي هفتاد بود او در كنار شاعراني جوان، بخشي از گفتمان غالب شعر دههي هفتاد را هدايت كردند كه نگاه متعادلتري به نقش زبان در شعر داشتند. موسوي امروز در سالهاي ميانسالياش چهار كتاب در كارنامه دارد. “دستی به شیشههای مه گرفته دنیا”، “سطرهاي پنهاني”، “شعرهاي جمهوري”، “زن، تاريكي و كلمات” چهار مجموعه شعري است كه از او منتشر شده است. او دبير تحريريهي مجلهي توقيف شدهي “كارنامه” نيز هست.
گفت وگو با حافظ موسوي، شاعر
شعرهاي زمستاني آن سال ها
کبوتر ارشدي
به مناسبت پنجاه و يکمين سالگرد درگذشت پدر شعر نو(فرزانه ابراهيم زاده )
يكي از معضلاتي كه شعر ما به ويژه در 50 سال اخير با آن دست و پنجه نرم مي كند اين بود كه جنبه هاي اساسي شعر نيما را درك نكرد. شعر ما در طي اين سال ها سعي مي كرد از روي نيماگذر كند. حافظ موسوي شاعر و منتقد ادبي در آستانه چهلمين سالروز خاموشي پدر شعر نو نيماي شعر ايران با بيان اين مطلب افزود:« از دهه 60 شعر ايران به اين نتيجه رسيد كه دوباره بايد به نيما بپردازد و با شناخت نيما است كه مي تواند به آن شعر اصيل برسد .»
واكنش به روش اعلامشده براي صدور مجوزهاي پيش از نشر
حافظ موسوي: مميزي دير يا زود حذف خواهد شد!
حافظ موسوي گفت: هنوز دربارهي طرح اعلامشده براي صدور مجوز پيش از نشر، اطلاع دقيقي ندارم كه آيا قرار است وضع سانسور يا مميزي را از اين بدتر كند يا اينكه ميخواهد نشر كتاب را آسانتر سازد.
موسوي در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در واكنش به اعلان مدير كل اداره كتاب و كتابخواني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مبني بر اينكه از اين پس، صدور مجوزهاي پيش از نشر، برعهدهي برخي مراكزعلمي، فرهنگي و اشخاصي كه صلاحيتشان را وزارت ارشاد تعيين ميكند، خواهد بود، گفت: من هنوز نميدانم اين طرح در اجرا چه شكلي خواهد گرفت و چه وضعيتي براي بازار كتاب كه الان در بحرانيترين وضع بهسر ميبرد، ايجاد خواهد كرد.
او افزود: اما يك عقيدهي كلي را كه هم خودم و هم ساير دوستانم به آن معتقديم، اين است كه به هر حال مميزي در ايران، دير يا زود برچيده خواهد شد؛ يعني بالاخره دولت بايد روزي شهامت اين را داشته باشد كه از مميزي كتاب به عنوان اهرمي براي مميزي افكار عمومي دست بردارد.
اين شاعر يادآوري كرد: مميزي اگر در گذشته براي دولتها كارساز بوده است، الان در وضعيت فعلي با توجه به تعدد رسانهها و سهولتي كه در جريان مبادلهي اطلاعات از طريق تكنولوژي ايجاد شده، تقريبا ابزار كارآمدي براي دولتها به حساب نميآيد. از اين گذشته، متاسفانه وضعيت كتابخواني در ايران به گونهاي است كه هر نوع مميزي و مداخلههاي مشابه با آن، فقط يك اقدام ضدفرهنگي بهحساب ميآيد و اگر متوليان مميزي فكر ميكنند كه از اين طريق، به پالايش فرهنگ و اخلاق جامعه كمك ميكنند، سخت در اشتباهند؛ چون جامعه بيش از هر چيز، براي رشد فرهنگي، به آزادي بيان، انديشه و قلم نياز دارد؛ به همين دليل بهتر است بهجاي اين شيوههاي گوناگون اين شهامت وجود داشته باشد كه دستگاه مميزي بهكل برچيده شود.
هفتادويكمین سالروز تولد منوچهر آتشي
حافظ موسوي: سادگي تغزل آتشي در اين دوره مشهور است
حافظ موسوي ـ شاعر و روزنامهنگار ـ با اشاره به انتشار اولين مجموعهي شعر آتشي در سال 1338 گفت: با انتشار اين مجموعه ـ يعني “آهنگ ديگر” ـ سر و صداي زياد و واكنشهاي بسيار مثبتي در تهران ايجاد شد. با آنكه آتشي آن زمان هنوز مقيم تهران نشده بود و در همان زادگاه خود ـ بوشهر ـ زندگي ميكرد؛ اما اين كتاب در محفلهاي ادبي پايتخت مورد توجه قرار گرفت. بهطوريكه بيشتر شاعران نامدار آن دوره، او و كتابش را تحسين كردند؛ ازجمله فروغ فرخزاد، اشتياق زيادي براي ديدار آتشي نشان داد و حتا گويا در يكي از گفتوگوهايش اشاره كرده بود كه بهنوعي، از نام اين اثر آتشي براي مجموعهي “تولدي ديگر” تاثير پذيرفته است.
